Helikopterpiloot

De laatste keer dat ik naar Amsterdam-Oost fietste, was voor de begrafenis van vriend Ilja, een antropoloog en wereldverbeteraar die zichzelf niet langer wist te redden. Binnen onze vriendengroep was het niet eerder zo stil geweest op Facebook. Een vriend had zijn eigen achtergrondfoto veranderd, je zag Ilja ruggelings geportretteerd, zittend in een rood trainingsjasje voor een imposant groen gebergte. Een subtiel eerbetoon, geen grote woorden of schreeuwerige foto’s.

De dood lijkt taboe op Facebook, het medium dat vooral beheerst wordt door constante, neurotische activiteit, een manische vooruitgangsdrift waarin stilstaan gelijk staat aan niet-bestaan.

Deze slordige gedachten had ik op de fiets, opnieuw op weg naar Oost, nu naar een date ex machina met Annerike Hekman, antropoloog en filmmaker.

Via een gemeenschappelijke vriend, Luc, had Annerike mij een aantal jaar geleden via Facebook informatie gevraagd over gitaarles. We werden Facebookvrienden. Van gitaarles is het nooit gekomen. Een van hogerhand opgelegde opdracht (‘Spreek af met een Facebookvriend die je in werkelijkheid nog nooit hebt ontmoet’*) was kennelijk nodig om ons in levende lijve tegenover elkaar te zetten in café De Ponteneur, vlakbij de Dappermarkt.

Annerike vertelde dat Luc een lastige tijd heeft. Ik vond dat vervelend om te horen, maar kon het wel plaatsen. ‘Voor zover ik weet, ken ik Luc altijd al zo,’ zei

ik, waarna ik met mijn linkerhand een golfbeweging in de lucht maakte.

Ze keek naar mijn hand, alsof Luc even bij ons was, surfend op deze imaginaire golf, ergens aanwezig in de open ruimte.

We bestelden koffie, ik pakte pen en papier. ‘Het wordt niet echt een interview, maar als ik meeschrijf, kan ik me beter concentreren.’

Annerike zei dat ze dat herkende.

Uit haar Facebookposts kon ik opmaken dat Annerike zich actief inzette voor het lot van (uitgeprocedeerde) asielzoekers. Hoe was ze bij de ‘vluchtkerk’ in Amsterdam betrokken geraakt?

‘Toen het tentenkamp voor vluchtelingen in Amsterdam-West op 30 november werd ontruimd, stonden er ineens tachtig mensen op straat. Ik zag een oude vrouw van zestig die niet naar de wc kon, zoiets simpels greep me aan. Diezelfde avond ben ik met een vriend gaan bellen om slaapplekken te regelen. Ik deed het niet uit politieke motieven, maar wilde gewoon helpen. Uiteindelijk werd de Sint Jozefkerk gekraakt, zodat de vluchtelingen daar terecht konden. Het was een gezegende actie, diezelfde avond kwam de eigenaar nog langs om te bevestigen dat het ok was.’

‘In hoeverre heb je persoonlijk contact met vluchtelingen?’

‘Ik heb al zes huwelijksaanzoeken gehad (lacht). Omdat ik vaak in de vluchtkerk ben en in de organisatie zit, voel ik een extra verantwoordelijkheid. Ik wil niet de één wel thuis uitnodigen en de ander niet. Om eventuele jaloezie te vermijden. Persoonlijk contact is voor mij het meest waardevol. Gewoon bankhangen en koffie drinken in de kerk is te gek, maar tegelijkertijd wil ik gericht blijven op de groep. Daar zit soms een spanningsveld tussen.’

‘De vreemdelingendetentie staat nu volop in de media-aandacht. Wat vind je van

de discussie binnen de PvdA? Moet Samson zich verzetten tegen het strafbaar stellen van illegalen, ondanks het regeerakkoord met de VVD?’

‘Het mensenrechtenakkoord gaat boven zoiets als een regeerakoord. Samson zegt nu dat hij het asielbeleid en met name de vreemdelingendetentie humaner wil maken. Daar pin ik hem graag op vast. Alle media-aandacht is goed, maar wij gaan door tot er echt iets verandert. Er moet een humaner alternatief voor de huidige criminalisering van onschuldige mensen komen. Geen gevangenis maar een soort herberg voor vluchtelingen, met wellicht enige controle. En dus niet zoals het nu gaat: rectale visitaties, zestien uur op een cel, geen communicatie met de buitenwereld; terwijl die mensen geen strafbaar feit hebben gepleegd!’

We bestellen courgettesoep.

Annerike vertelt dat ze medeoprichtster is van Do It Yourself Society, een netwerk dat jonge Amsterdammers ondersteunt in het uitleven van hun idealen. Ook heeft ze op de voorpagina van twee dagbladen gestaan met haar actie en film Blind!; een geblinddoekte protestmars tegen het behandelen van mensen als nummers. En zojuist is haar nieuwe project ‘Vreemdland wielerronde’ gelanceerd, een wielerronde langs verschillende vreemdelingendetentiecentra.

Ik raakte onder de indruk van Annerike’s daadkracht. Toen ik vijfentwintig was, hield ik me voornamelijk met mijzelf bezig.

‘Wat zijn jouw idealen?’ vraagt ze.

Als ik de soeplepel naar mijn mond wil brengen, merk ik dat mijn hand een beetje trilt, het gevolg van niet ontbijten en sterke koffie. Ervan bewust dat zij mijn hand ziet trillen, wordt het erger, alsof ik Parkinson heb. Voor ik mors, stop ik de lepel snel terug in de soepkom.

‘Je verzandt met idealen al snel in grote algemeenheden, terwijl juist jouw visie van do it yourself me aanspreekt,’ antwoord ik. ‘Ik ben in boeddhistische zin

vooral nog bezig met hinayana, het kleine voertuig. Ik denk dat ik door naar mijn eigen gedrag te kijken al een stukje bij kan dragen aan een verlichte samenleving.’

Verlichte samenleving, hupsakee, het was eruit voor ik er erg in had. Ik had willen zeggen: ‘Mijn ideaal? Niet schreeuwen tegen mijn vriendin als ik boos ben en de koelkastdeur heel laten.’ Maar ik maakte het alleen maar erger: ‘In mijn muziek en schrijven probeer ik met klanken en beelden contact te maken, via een minder rationele en minder conceptuele weg.’

Ik nam een stuk brood. Dat hielp misschien tegen het trillen.

‘Ik geef ook gitaarles aan pubers van vijftien,’ zei ik. ‘Misschien weinig idealistisch, maar ik vind het geweldig om die gassies vol overgave vette bluessolo’s te horen janken.’

Ik zette de soepkom met twee handen aan mijn mond.

‘Kan je een beetje rondkomen?’ vraag ik.

Annerike vertelt dat ze net genoeg opdrachtgevers heeft, veel heeft ze niet nodig. Een nieuwe telelens zit er misschien niet in.

Ik denk aan de auto die ik, het liefst nog dit weekend, wil kopen.

‘Heb je nog een auto met chauffeur nodig? Dan rijd ik en kan jij vanuit de auto de wielerronde van vreemdelingendetentiecentrum naar vreemdelingendetentiecentrum filmen. Zo’n volgauto, weetjewel!’

Annerike straalt.

Ik bedenk me nog iets, een groter voertuig. ‘Een vriend van mij is helikopterpiloot, privéchauffeur van een Poolse wodkamagnaat, Chopin Vodka.

Misschien kan ik hem vragen om de vreemdelingendetentiecentra vanuit de lucht in beeld te brengen?’

‘Goed idee, nu nog uitvoeren.’

Terug op de grond nemen we afscheid, zij met een hand, ik met drie kussen.

 

* Dit blog is geschreven in opdracht van het literair tijdschrift Deus Ex Machina. DEM maakt een Facebooknummer over Facebookvriendschap, ‘Date Ex Machina’. De opdracht luidde als volgt:  “Spreek via facebook af met een ‘facebookvriend’ die je in werkelijkheid nog nooit ontmoet hebt. Je bent vrij te kiezen waar en wanneer je afspreekt, maar je krijgt wel een verplichte opdracht mee: schenk een lievelingsboek aan je date en maak een foto van de ontmoeting. De ‘dater ex machina’ (diegene die uitnodigt) moet voor 15 mei op deze facebookgroep een literair verslag van de ontmoeting posten (gedicht, kortverhaal, interview, essay, maakt niet uit … max 1000 woorden), tezamen met de foto. De beste inzendingen worden in de DEM-krant gepubliceerd die in juni 2013 in Antwerpen wordt voorgesteld.”

Andere bijdragen lees je dus op de Facebookgroep Date Ex Machina.

Met dank aan Annerike Hekman.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *